Hukuki rehber
Sıkça sorulan sorular
Uzmanlık alanlarımıza gelen 45 sorunun sade dilli cevabı tek sayfada. Cevaplar genel bilgilendirme amaçlıdır; her olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.
Şirketler Hukuku
Şirketler Hukuku
Anonim şirket mi limited şirket mi kurmalıyım?
Kısa cevap: yatırım almayı, pay devrini kolaylaştırmayı veya çok ortaklı bir yapı planlıyorsanız anonim şirket; küçük ve kapalı bir ortaklık düşünüyorsanız limited şirket genellikle daha uygundur. Anonim şirkette pay devri daha esnektir ve belirli koşullarda vergi avantajı sağlar; limited şirkette ortaklar kamu borçlarından pay oranında sorumlu tutulabilir. Doğru seçim, ortak sayısı, sermaye planı ve çıkış stratejisine göre değişir.
Ortaklar sözleşmesi zorunlu mu?
Hayır, kanunen zorunlu değildir; ancak uygulamada en kritik belgedir. Esas sözleşme şirketin dışa dönük yüzüdür, ortaklar sözleşmesi ise ortakların birbirine verdiği sözlerdir: kim ne zaman çıkabilir, hisse hangi fiyattan devredilir, kilitlenme (deadlock) durumunda ne olur. Bu maddeler yazılmadığında uyuşmazlık mahkemeye taşınır.
Şirket borcundan ortaklar kişisel olarak sorumlu olur mu?
Kural olarak hayır; sermaye şirketlerinde ortağın sorumluluğu koyduğu sermaye ile sınırlıdır. Ancak vergi ve SGK gibi kamu alacaklarında limited şirket ortakları pay oranında, kanuni temsilciler ise tüm malvarlığıyla sorumlu tutulabilir. Bu nedenle imza yetkisi ve temsil yapısı dikkatle kurgulanmalıdır.
Pay devri nasıl geçerli hale gelir?
Limited şirkette pay devri yazılı ve noter onaylı sözleşme, genel kurul onayı ve pay defterine kayıt ile tamamlanır; ayrıca ticaret siciline tescil edilir. Anonim şirkette nama yazılı paylarda devir ciro ve pay defterine kayıtla, hamiline yazılı paylarda ise teslim ve Merkezi Kayıt Kuruluşu bildirimi ile hüküm doğurur.
Birleşme ve Devralmalar
Birleşme ve Devralmalar (M&A)
Due diligence tam olarak ne işe yarar?
Satın alacağınız şirketin röntgenini çeker. Devam eden davalar, ödenmemiş vergi ve SGK borçları, geçersiz kira sözleşmeleri, süresi dolmuş ruhsatlar, kilit çalışanlarla yapılmamış sözleşmeler gibi kalemler ortaya çıkarılır. Bulgular ya fiyatı düşürür, ya satıcıdan ek teminat aldırır ya da işlemden vazgeçmenizi sağlar.
Hisse devri mi varlık devri mi tercih edilmeli?
Hisse devrinde şirketin tamamını, geçmişiyle birlikte alırsınız; sözleşmeler ve izinler genellikle olduğu gibi devam eder. Varlık devrinde yalnızca seçtiğiniz makineleri, markayı veya müşteri portföyünü alırsınız; geçmiş borçlar büyük ölçüde satıcıda kalır ama izinlerin yeniden alınması gerekebilir. Tercih, vergi yükü ve risk iştahına göre yapılır.
Bir M&A süreci ne kadar sürer?
Orta ölçekli bir işlemde niyet mektubundan kapanışa kadar tipik süre 2–6 aydır. Rekabet Kurumu izni gerekiyorsa veya düzenlemeye tabi bir sektör (enerji, sağlık, finans) söz konusuysa süre uzayabilir.
Rekabet Kurumu iznine her işlemde gerek var mı?
Hayır. İzin, tarafların Türkiye ciroları kanunda belirlenen eşikleri aştığında zorunlu hale gelir. Eşik aşıldığı halde izin alınmadan kapanış yapılırsa işlem hukuken geçersiz sayılabilir ve ciro üzerinden idari para cezası uygulanır. Bu değerlendirme işlemin en başında yapılmalıdır.
Kurumsal Yönetim
Kurumsal Yönetim ve Şirket Yapılandırmaları
Holding kurmanın avantajı nedir?
Holding, grup şirketlerinin paylarını tek elde toplayarak yönetimi merkezileştirir. İştirak kazançları belirli koşullarda vergiden istisna olabilir, grup içi finansman kolaylaşır ve şirket satışlarında yapı daha temiz görünür. Buna karşılık ek muhasebe ve uyum maliyeti doğurur; bu nedenle karar öncesinde fayda-maliyet analizi yapılmalıdır.
İç yönerge zorunlu mu?
Türk Ticaret Kanunu uyarınca yönetimin devredildiği anonim şirketlerde yönetim kurulunun bir iç yönerge düzenlemesi gerekir. Bu belge, hangi kararı kimin alacağını yazılı hale getirir ve yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu sınırlandırmada belirleyici rol oynar.
Kısmi bölünme ne demektir?
Şirketin bir bölümünün (örneğin bir fabrikanın veya gayrimenkulün) mevcut şirketten ayrılarak yeni ya da mevcut başka bir şirkete devredilmesidir. Kanuni koşullara uyulduğunda vergisiz gerçekleştirilebilir; genellikle riskli faaliyeti değerli varlıklardan ayırmak için kullanılır.
Ticari Sözleşmeler
Ticari Sözleşmeler ve Uluslararası Ticaret Hukuku
Sözleşmede hangi ülkenin hukuku geçerli olacağını seçebilir miyim?
Evet. Milletlerarası nitelikteki ticari sözleşmelerde taraflar uygulanacak hukuku serbestçe belirleyebilir. Ancak seçilen hukukun uyuşmazlığa gerçekten uygun olması ve kararın icra edileceği ülkede tanınabilir olması gerekir. Yalnızca 'kendi hukukumuz olsun' demek her zaman en avantajlı sonucu vermez.
Ticari Sözleşmeler ve Uluslararası Ticaret Hukuku sayfasına gidin
Tahkim mi mahkeme mi daha iyi?
Tahkim genellikle daha hızlı, gizli ve uluslararası alanda daha kolay icra edilebilir (New York Sözleşmesi sayesinde 170'ten fazla ülkede tanınır). Buna karşılık masrafı yüksektir ve küçük tutarlı uyuşmazlıklarda ekonomik değildir. Uyuşmazlık tutarı ve karşı tarafın bulunduğu ülke belirleyicidir.
Ticari Sözleşmeler ve Uluslararası Ticaret Hukuku sayfasına gidin
Incoterms neyi belirler?
Malın hangi noktada alıcıya geçtiğini, nakliye ve sigorta masraflarını kimin üstleneceğini ve hasarın hangi anda karşı tarafa geçtiğini belirler. EXW, FOB, CIF, DDP gibi kısaltmaların her biri farklı bir risk dağılımı anlamına gelir; yanlış seçim ödeme uyuşmazlığına dönüşür.
Ticari Sözleşmeler ve Uluslararası Ticaret Hukuku sayfasına gidin
Cezai şart koymak zorunlu mu?
Zorunlu değildir ama zararın ispatını kolaylaştırır. Cezai şart olmadan, gecikmeden doğan zararınızı miktarıyla birlikte ispat etmeniz gerekir. Ölçüsüz yüksek cezai şartların ise hâkim tarafından indirilebileceği unutulmamalıdır.
Ticari Sözleşmeler ve Uluslararası Ticaret Hukuku sayfasına gidin
Enerji Hukuku
Enerji Hukuku
Her güneş enerjisi yatırımı için lisans gerekir mi?
Hayır. Belirli kurulu güç sınırının altındaki tesisler lisanssız üretim kapsamında değerlendirilir ve daha kısa bir izin süreciyle kurulabilir. Sınırın üzerindeki projeler ise EPDK'dan üretim lisansı almak zorundadır. Eşik değerler mevzuatta zaman içinde değiştiğinden, yatırım kararı öncesinde güncel düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir.
Kurumsal PPA nedir?
Bir şirketin elektriğini borsadan veya tedarikçiden değil, doğrudan bir yenilenebilir enerji santralinden uzun vadeli sözleşmeyle satın almasıdır. Fiyat öngörülebilirliği ve karbon raporlamasında avantaj sağlar; buna karşılık üretim riski, dengesizlik maliyeti ve mücbir sebep maddelerinin dikkatle kurgulanmasını gerektirir.
Santral devrinde en sık atlanan risk nedir?
Bağlantı anlaşması, arazi irtifakı ve ÇED kararının devirle birlikte geçerliliğini koruyup korumadığı. Lisans devrine EPDK onayı gerekir; onay alınmadan yapılan hisse hareketleri lisansın iptaline kadar giden sonuçlar doğurabilir.
Sağlık Hukuku
Sağlık Hukuku
Aydınlatılmış onam formu olmadan yapılan işlem ne sonuç doğurur?
Hekim, tıbben kusursuz davransa dahi hastayı yeterince bilgilendirmediği için sorumlu tutulabilir. Formun matbu ve genel olması da yeterli sayılmaz; hastanın kendi durumuna, önerilen işlemin risklerine ve alternatiflerine özgü, işlemden makul süre önce ve anlaşılır dille verilmiş bir bilgilendirme aranır.
Sağlık verileri neden özel korumaya tabi?
KVKK, sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri sayar. Bu veriler kural olarak yalnızca açık rıza ile veya sır saklama yükümlülüğü altındaki sağlık personeli tarafından işlenebilir. İhlali halinde uygulanan idari para cezaları ve tazminat riski, sıradan verilere göre belirgin biçimde yüksektir.
Sağlık kuruluşları internette hasta yorumu ve öncesi-sonrası görseli paylaşabilir mi?
Sağlık alanında talep yaratmaya yönelik reklam yasaktır. Tedavi öncesi-sonrası görselleri ve hasta deneyimi paylaşımları çoğu durumda bu kapsamda değerlendirilir ve idari yaptırım doğurur. İzin verilen sınır bilgilendirme niteliğindeki içeriklerdir; her paylaşım yayına alınmadan önce değerlendirilmelidir.
Gayrimenkul ve İnşaat
Gayrimenkul ve İnşaat Hukuku
Tapuda hangi kayıtlara bakmak gerekir?
Tapu kütüğünün beyanlar, şerhler ve rehinler bölümü mutlaka incelenmelidir: ipotek, haciz, intifa hakkı, aile konutu şerhi, kamulaştırma şerhi veya satış vaadi burada görünür. Ayrıca belediyeden imar durumu, yapı ruhsatı ve iskân (yapı kullanma izni) sorgulanmalı; kat irtifakı ile kat mülkiyeti ayrımı kontrol edilmelidir.
Müteahhit daireyi zamanında teslim etmezse ne yapabilirim?
Sözleşmedeki gecikme cezasını talep edebilir, kira kaybınızı zarar olarak isteyebilir; gecikme ağırsa sözleşmeden dönerek tapunuzun iadesini dava edebilirsiniz. Hangi yolun seçileceği sözleşme metnine, süre uzatımı yazışmalarına ve inşaatın fiili seviyesine göre belirlenir; hak kaybı yaşamamak için ihtarnamenin doğru zamanda ve doğru içerikle gönderilmesi kritiktir.
Yabancılar Türkiye'de taşınmaz alabilir mi?
Evet, karşılıklılık ve mevzuattaki sınırlamalar çerçevesinde. Kişi başına ülke genelinde 30 hektar sınırı, ilçe yüzölçümünün %10'unu aşmama kuralı ve askeri yasak bölge kısıtı uygulanır. Devir öncesinde yetkili kuruluşça düzenlenmiş taşınmaz değerleme raporu alınması zorunludur.
İş ve Sosyal Güvenlik
İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
Haklı fesih ile geçerli fesih arasındaki fark nedir?
Haklı fesih, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı ağır davranışlarda (örneğin hırsızlık, işverene hakaret) uygulanır; bildirim süresi beklenmez ve kıdem tazminatı ödenmez. Geçerli fesih ise yetersizlik, davranış veya işletme gereklerine dayanır; bildirim süresi verilir veya ihbar tazminatı ödenir ve kıdem tazminatı hakkı doğar. Haklı fesihte, olayı öğrendikten sonra altı iş günü içinde harekete geçilmesi zorunludur.
Kıdem tazminatı hangi durumlarda ödenir?
En az bir yıl çalışmış işçiye; işveren geçerli nedenle feshettiğinde, işçi haklı nedenle istifa ettiğinde, askerlik, emeklilik veya kadın işçinin evlilik nedeniyle (evlilikten sonraki bir yıl içinde) ayrılmasında ödenir. Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınır ve yasal tavan uygulanır.
Arabuluculuğa katılmazsam ne olur?
İşçilik alacağı ve işe iade uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır. Geçerli mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, davada tamamen haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Rekabet yasağı sözleşmesi geçerli midir?
Geçerlidir ancak sınırlıdır. Yasağın süre, coğrafi alan ve iş türü bakımından belirli olması, işçinin ekonomik geleceğini tehlikeye düşürmemesi ve işçinin müşteri çevresi ya da üretim sırlarına gerçekten erişmiş olması gerekir. Genel ve sınırsız yazılmış maddeler mahkemece daraltılır veya geçersiz sayılır.
Uyum, Etik ve KVKK
Uyum (Compliance), Etik ve KVKK
Küçük bir şirketim, KVKK beni de kapsıyor mu?
Evet. Yükümlülük şirket büyüklüğüne değil, kişisel veri işleyip işlemediğinize bağlıdır. Çalışanınız, müşteriniz veya web sitesi ziyaretçiniz varsa kişisel veri işliyorsunuz demektir. VERBİS kayıt zorunluluğunda ise çalışan sayısı ve mali bilanço gibi eşikler devreye girer; bu eşiğin altında kalmak diğer yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Aydınlatma metni ile açık rıza aynı şey mi?
Hayır ve bu ayrım kritiktir. Aydınlatma, verinin neden işlendiğini anlatan tek taraflı bir bilgilendirmedir ve her durumda zorunludur. Açık rıza ise ancak başka bir hukuki sebep (sözleşme, kanuni yükümlülük, meşru menfaat) yoksa alınır. Her şeye rıza almaya çalışmak yaygın bir hatadır; rıza her an geri alınabildiği için şirketi daha kırılgan hale getirir.
Veri ihlalinde ne kadar sürede bildirim yapmalıyım?
Veri sorumlusu, ihlali öğrendiği tarihten itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na bildirmelidir. Etkilenen kişilere de makul en kısa sürede bilgi verilmesi gerekir. Bu nedenle ihlal müdahale planının olay yaşanmadan önce hazır olması önemlidir.
Uyuşmazlık Çözümü
Uyuşmazlık Çözümü, Arabuluculuk ve Ticari Davalar
Ticari davada arabuluculuk zorunlu mu?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır; yani arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir. Zorunlu olmayan uyuşmazlıklarda da ihtiyari arabuluculuk tercih edilebilir.
Uyuşmazlık Çözümü, Arabuluculuk ve Ticari Davalar sayfasına gidin
İhtiyati haciz nedir, ne zaman istenir?
Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağında, borçlunun malvarlığını kaçırma ihtimaline karşı dava veya takip öncesinde alınabilen geçici bir koruma tedbiridir. Genellikle teminat yatırılması istenir. Kararın alınmasından sonra kanuni sürelerde takibe geçilmezse tedbir kendiliğinden kalkar.
Uyuşmazlık Çözümü, Arabuluculuk ve Ticari Davalar sayfasına gidin
Ticari alacaklarda zamanaşımı ne kadar?
Genel kural on yıldır; ancak kira, faiz ve periyodik edimler gibi bazı alacaklarda beş yıl, taşıma ve sigorta gibi özel ilişkilerde ise daha kısa süreler uygulanır. Zamanaşımı hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz, karşı tarafın ileri sürmesi gerekir; bu nedenle süre hesabı davanın en başında yapılmalıdır.
Uyuşmazlık Çözümü, Arabuluculuk ve Ticari Davalar sayfasına gidin
Aile Şirketleri
Aile Şirketleri ve Aile Anayasası
Aile anayasası hukuken bağlayıcı mıdır?
Tek başına imzalanan bir aile anayasası, ahlaki ve kurumsal bir mutabakat metnidir; icra kabiliyeti sınırlıdır. Bağlayıcılık, içindeki kuralların esas sözleşmeye, ortaklar sözleşmesine ve gerektiğinde oy sözleşmelerine aktarılmasıyla sağlanır. Doğru kurgu, iki katmanı birlikte çalıştırmaktır.
Aile anayasası ne zaman yazılmalı?
Kriz çıkmadan önce. Taraflar arasında aktif bir uyuşmazlık varken yazılan metinler pazarlığa dönüşür ve genellikle tamamlanamaz. İdeal zamanlama, ikinci kuşağın şirkete girmesinden önceki dönemdir.
Payların aile dışına çıkmasını nasıl engellerim?
Anonim şirkette nama yazılı payların devrini esas sözleşmeye konulan bağlam (devir sınırlaması) hükümleriyle şirket onayına bağlayabilirsiniz. Buna ek olarak ortaklar sözleşmesinde ön alım hakkı, birlikte satış ve önceden belirlenmiş değerleme formülü öngörülür. Vefat ve boşanma senaryoları ayrıca düzenlenmelidir.
Yabancı Yatırımcı
Yabancı Yatırımcı Danışmanlığı
Yabancı bir kişi Türkiye'de %100 hisseyle şirket kurabilir mi?
Evet. Yabancı gerçek veya tüzel kişiler, Türk vatandaşı ortak zorunluluğu olmaksızın şirketin tamamına sahip olabilir. Havacılık, denizcilik, medya ve özel güvenlik gibi az sayıdaki düzenlenmiş sektörde özel sınırlamalar bulunur.
Şirket kurmak için Türkiye'ye gelmem gerekir mi?
Zorunlu değildir. Yurt dışında düzenlenmiş, apostilli ve Türkçeye yeminli tercümesi yapılmış bir vekâletname ile süreç temsilci aracılığıyla yürütülebilir. Ancak banka hesabı açılışında bazı bankalar imza yetkilisinin fiziken bulunmasını isteyebilir.
Şube ile bağlı ortaklık arasındaki fark nedir?
Şube, ayrı bir tüzel kişilik değildir; ana şirketin uzantısıdır ve borçlarından ana şirket sorumlu olur, faaliyet konusu ana şirketle sınırlıdır. Bağlı ortaklık (limited veya anonim şirket) ayrı tüzel kişiliktir; sorumluluk sermaye ile sınırlıdır ve daha esnek çalışır. Uzun vadeli faaliyet planlarında genellikle bağlı ortaklık tercih edilir.
Kâr transferinde kısıtlama var mı?
Hayır. Yabancı yatırımcılar, vergi yükümlülüklerini yerine getirdikten sonra net kârı, satış bedelini ve tasfiye payını bankalar aracılığıyla serbestçe yurt dışına transfer edebilir. Transfer öncesinde kurumlar vergisi ve kâr payı stopajı hesaplanmalıdır.
Vatandaşlık Danışmanlığı
Yabancılara Vatandaşlık Danışmanlığı
Gayrimenkul yoluyla vatandaşlıkta hangi şartlar aranır?
Taşınmazın mevzuatta belirlenen asgari tutarın üzerinde olması, bedelin banka aracılığıyla ve tapu devrinden önce ödenmesi, yetkili kuruluşça düzenlenmiş güncel değerleme raporunun bulunması ve tapuya üç yıl süreyle satılmayacağına dair şerh konulması gerekir. Daha önce bir yabancıdan devralınmış ve aynı amaçla kullanılmış taşınmazlarda ek kısıtlar uygulanabilir. Asgari tutar mevzuatla güncellendiğinden başvuru öncesinde teyit edilmelidir.
Süreç ne kadar sürer?
Uygunluk belgesi ve ikamet izni aşamaları tamamlandıktan sonra vatandaşlık başvurusunun sonuçlanması genellikle birkaç ayı bulur. Toplam süre dosyanın eksiksizliğine ve ilgili kurumların iş yüküne göre değişir; eksik belge en sık karşılaşılan gecikme sebebidir.
Ailem de vatandaşlık kazanır mı?
Evet. Başvuru sahibinin eşi ve 18 yaşından küçük çocukları da başvurudan yararlanabilir. Her aile bireyi için ayrı belge seti ve tercüme süreci yürütülür.
Vatandaşlık almak için Türkiye'de yaşamak zorunlu mu?
Yatırım yoluyla istisnai vatandaşlık kazanımında beş yıllık ikamet şartı aranmaz. Süreç boyunca ikamet izni alınması gerekir, ancak fiilen sürekli oturma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Genel cevap yol gösterir; kararı veren, dosyanın kendi ayrıntısıdır.
SBP Legal Consultancy